Nghiệp vụ và định khoản
Sửa chứng từ đã ghi sổ : ghi số âm hay ghi điều chỉnh ?
Đăng 14/11/2026 · Soát nghiệp vụ : Tùng (SoftAZ)
Chứng từ đã ghi sổ là số liệu chính thức của doanh nghiệp. Khi phát hiện sai, cách làm đúng không phải là mở ra sửa đè mà là ghi thêm một chứng từ để đưa sổ về số đúng.
Luật quy định gì
Luật Kế toán cấm tẩy xoá chứng từ và tài liệu kế toán (Điều 13) và quy định ba cách sửa chữa sổ kế toán (Điều 27 khoản 1) :
| Cách sửa | Làm thế nào |
|---|---|
| Ghi cải chính | gạch một đường vào chỗ sai, ghi số hoặc chữ đúng ở phía trên ; kế toán trưởng ký xác nhận bên cạnh |
| Ghi số âm | ghi lại số sai bằng mực đỏ hoặc trong dấu ngoặc đơn, rồi ghi số đúng ; kế toán trưởng ký xác nhận bên cạnh |
| Ghi điều chỉnh | lập chứng từ điều chỉnh và ghi thêm số chênh lệch cho đúng |
Hai cách đầu gắn với sổ giấy. Khi ghi sổ bằng phương tiện điện tử, khoản 4 Điều 27 yêu cầu sửa theo cách thứ ba — ghi điều chỉnh. Vì vậy phần mềm kế toán phải chặn sửa, xoá chứng từ đã ghi sổ và cho lập chứng từ điều chỉnh liên kết với chứng từ gốc.
Ví dụ bằng số
Ngày 05/03, kế toán ghi phiếu chi tiền điện 3.500.000 đồng (Nợ 6422 / Có 1111). Ngày 20/03 đối chiếu thấy số đúng trên hoá đơn là 5.300.000 đồng (số liệu giả lập).
| Trường hợp | Chứng từ điều chỉnh | Kết quả trên sổ |
|---|---|---|
| ghi thiếu tiền | Nợ 6422 / Có 1111 : 1.800.000 | chi phí 5.300.000 |
| ghi thừa — giả sử số đúng là 3.000.000 | Nợ 6422 / Có 1111 : −500.000 | chi phí 3.000.000 |
| ghi nhầm tài khoản — đúng ra là 6421 | Nợ 6422 / Có 1111 : −3.500.000 ; Nợ 6421 / Có 1111 : 3.500.000 | 6422 về 0, 6421 có 3.500.000 |
Trong cả ba trường hợp, phiếu chi ngày 05/03 vẫn còn nguyên trên sổ ; người soát thấy cả số sai ban đầu lẫn chứng từ đã sửa nó. Dòng số âm ở đây là số chênh lệch của một chứng từ điều chỉnh, không phải cách «ghi số âm» bằng mực đỏ của sổ giấy.
Hoá đơn sai khác với sổ sai
Nếu sai nằm trên hoá đơn đã gửi người mua thì phải xử lý hoá đơn trước : lập hoá đơn điều chỉnh hoặc thay thế theo Nghị định 254/2026, rồi ghi sổ theo hoá đơn đó. Hàng bán bị trả lại ghi Nợ 5111, Nợ 33311 / Có 131 và nhập lại kho Nợ 156 / Có 632.
Làm trên TaxAZ
TaxAZ chặn sửa, xoá chứng từ đã ghi sổ ở tầng cơ sở dữ liệu. Nút «Ghi số âm» lập chứng từ điều chỉnh đảo toàn bộ chứng từ gốc và liên kết với nó, nên người soát luôn lần được ai sửa gì, khi nào. Xem các tính năng sổ kế toán.
Các bước trên TaxAZ
Mở chứng từ đã ghi sổ, bấm «Ghi số âm» : TaxAZ lập chứng từ điều chỉnh cùng định khoản với số tiền âm, liên kết về chứng từ gốc.
Lập chứng từ đúng và ghi sổ ; hoặc chỉ lập chứng từ điều chỉnh phần chênh lệch.
Xem lịch sử trên chứng từ gốc : ai điều chỉnh, lúc nào, bằng chứng từ nào.
Nếu kỳ đã kết chuyển, TaxAZ báo kết chuyển cũ để chạy lại.
Câu hỏi thường gặp
Có được xoá chứng từ đã ghi sổ rồi nhập lại không ?
Không. Tẩy xoá tài liệu kế toán là hành vi bị cấm ; phải sửa bằng chứng từ điều chỉnh để còn dấu vết.
Chứng từ điều chỉnh có làm sai báo cáo của kỳ trước không ?
Chứng từ điều chỉnh mang ngày lập của nó. Nếu kỳ cũ đã khoá, phần điều chỉnh nằm ở kỳ hiện tại ; sai sót trọng yếu của năm trước xử lý theo chuẩn mực kế toán về sai sót.
Hoá đơn đã lập bị sai thì sửa sổ thế nào ?
Lập hoá đơn điều chỉnh hoặc thay thế theo quy định về hoá đơn điện tử trước, rồi ghi sổ theo hoá đơn đó.
Văn bản dẫn trong bài
- Luật Kế toán 2015 (88/2015/QH13) — Điều 13 (hành vi bị nghiêm cấm) ; Điều 27 khoản 1, khoản 4 (sửa chữa sổ kế toán)