TaxAZNghiệp vụ và định khoản
Khấu hao tài sản cố định theo đường thẳng
Đăng 14/11/2026 · Soát nghiệp vụ : Tùng (SoftAZ)
Máy móc, thiết bị dùng nhiều năm thì chi phí cũng phải chia cho nhiều năm. Khấu hao theo đường thẳng là cách chia đều, và là phương pháp phần lớn doanh nghiệp nhỏ chọn. Bài viết theo Thông tư 45/2013/TT-BTC (đã được sửa đổi, bổ sung ; soát còn hiệu lực ngày 11/11/2026).
Khi nào là tài sản cố định
Tài sản hữu hình được ghi nhận là tài sản cố định khi thoả mãn đồng thời ba tiêu chuẩn (Điều 3) :
- chắc chắn thu được lợi ích kinh tế trong tương lai từ việc sử dụng ;
- thời gian sử dụng từ 1 năm trở lên ;
- nguyên giá xác định được một cách tin cậy và từ 30.000.000 đồng trở lên.
Tài sản không đủ tiêu chuẩn là công cụ dụng cụ : ghi vào chi phí trả trước (242) và phân bổ dần.
Cách tính đường thẳng
Mức khấu hao năm bằng nguyên giá chia cho số năm trích khấu hao ; mức tháng bằng mức năm chia 12. Thời gian trích lấy trong khung của Phụ lục 1 theo từng nhóm tài sản. Việc trích bắt đầu từ ngày tài sản tăng, tính theo số ngày của tháng.
Doanh nghiệp tự quyết định phương pháp và thời gian trích theo Thông tư và thông báo với cơ quan thuế quản lý trước khi bắt đầu (Điều 13). Ngoài đường thẳng còn hai phương pháp : số dư giảm dần có điều chỉnh và theo số lượng, khối lượng sản phẩm.
Ví dụ bằng số
Ngày 16/03/2026 công ty đưa vào sử dụng một máy chủ, giá mua chưa thuế 120.000.000 đồng, thuế GTGT được khấu trừ 12.000.000 đồng ; giả sử thời gian trích chọn là 5 năm (số liệu giả lập).
| Nợ | Có | Số tiền | Nghiệp vụ |
|---|---|---|---|
| 2111 | 331 | 120.000.000 | ghi nguyên giá |
| 1332 | 331 | 12.000.000 | thuế GTGT đầu vào của tài sản cố định |
| 6422 | 2141 | 1.032.258 | khấu hao tháng 3 : 2.000.000 × 16 / 31 ngày |
| 6422 | 2141 | 2.000.000 | khấu hao mỗi tháng từ tháng 4 : 120.000.000 / 60 tháng |
Trên Báo cáo tình hình tài chính, nguyên giá 120.000.000 đồng giữ nguyên ; hao mòn luỹ kế (2141) tăng dần và được trình bày là số âm. Hết tháng 12/2026, hao mòn luỹ kế là 1.032.258 + 9 × 2.000.000 = 19.032.258 đồng, giá trị còn lại 100.967.742 đồng.
Khấu hao nhanh và thay đổi
Doanh nghiệp kinh doanh có lãi được khấu hao nhanh với một số nhóm tài sản như máy móc, thiết bị, nhưng tối đa không quá 2 lần mức đường thẳng. Khi thời gian trích hoặc nguyên giá thay đổi — ví dụ sau nâng cấp — mức khấu hao tính lại bằng giá trị còn lại chia cho thời gian trích còn lại.
Làm trên TaxAZ
Khai tài sản một lần, mỗi tháng «Chạy cuối kỳ» lập chứng từ khấu hao ; chạy lại thì TaxAZ ghi số âm bản cũ rồi lập bản mới. Xem bút toán kết chuyển cuối kỳ.
Các bước trên TaxAZ
«Tài sản – phân bổ» : khai tài sản với nguyên giá, ngày đưa vào sử dụng, số tháng trích và phương pháp.
Chọn tài khoản chi phí nhận khấu hao, ví dụ 6422 hoặc 154.
«Chạy cuối kỳ» hằng tháng : TaxAZ lập chứng từ khấu hao, tháng đầu tính theo ngày.
Khi thanh lý : lập chứng từ ghi giảm tài sản, TaxAZ dừng trích từ ngày giảm.
Câu hỏi thường gặp
Máy tính 25 triệu đồng có phải tài sản cố định không ?
Không, vì nguyên giá dưới 30 triệu đồng. Ghi là công cụ dụng cụ và phân bổ dần vào chi phí qua tài khoản 242.
Thuế GTGT khi mua có tính vào nguyên giá không ?
Không, nếu thuế đầu vào được khấu trừ : ghi riêng vào tài khoản 1332. Thuế không được khấu trừ thì tính vào nguyên giá.
Có được đổi phương pháp khấu hao giữa chừng không ?
Mỗi tài sản chỉ được đổi phương pháp một lần trong quá trình sử dụng và phải thông báo bằng văn bản cho cơ quan thuế.
Văn bản dẫn trong bài
- Thông tư 45/2013/TT-BTC — Điều 3 (tiêu chuẩn) ; Điều 10, Điều 13 (thời gian, phương pháp) ; Phụ lục 1, Phụ lục 2